Pazartesi

Mendel kimdir? Mendel'in kalıtıma kazandırdıkları nelerdir?

Johann Gregor Mendel


MENDELİN kalıtıma kazandırdıkları
Kalıtsal özelliklerin oğul dölleriyle nasıl aktarıldığını ilk inceleyen bilimadamı Gregor Mendel bezelyeler üzerinde çalışmış ve bezelyelerde karakterlerin nasıl taşındığını araştırmıştır.

Mendel'in çalışmalarında bezelye bitkisini seçmesinin sebepleri şunlardır
;

1-)Bezelye bitkisi kolay yetişir ve bir yılda birden fazla ürün verebilir.
2-)Bezelye bitkisi çift eşeylidir yani dişi ve erkek organ bir çiçekte bulunur.3-)Taç yaprakları kapalı olduğu için çiçek kendi kendine tozlaşma yapabilir.4-)Bezelye bitkisi birbirinden kolaylıkla ayrılabilen çok sayıda karakter taşır.Alel Gen

Bir karakter üzerine etki eden biri anneden diğeri babadan gelen gen çiftlerine alel gen denir.
A A
Kahverengi göz Kahverengi göz
(Babadan) (Anneden)
Homozigot

Homozigot(arıdöl,safdöl)

Aynı karakterleri taşıyan alel genlere homozigot denir.

a a
Mavi göz Mavi göz
(Anneden) (Babadan)
Homozigot

Heterozigot(melez döl)

Farklı karakterleri taşıyan alel genlere heterozigot denir.

A a
Kahverengi göz Mavi göz
(Anneden) (Babadan)
Heterozigot

Fenotip

Dış görünüş özelliklerine fenotip denir.

Genotip

Canlının sahip olduğu genlerin tümüdür bir başka ifadeyle fenotipin yazılış şekline genotip denir.

Fenotip:Kahverengi Göz
Genotip:AA, Aa

Dominant Baskın

Her durumda kendini fenotipte gösteren özelliklere denir büyük harf ile gösterilir.

Resesif (çekinik)

Ancak homozigot olması durumunda fenotipte kendini gösteren özelliklerdir küçük harfle gösterilir.


İnsanlar İçin;

Baskın Karakterler Çekinik Karakterler

Ayrık kulak memesi Yapışık kulak memesi
Siyah saç Sarı saç
Beş parmaklılık Altı parmaklılık
Kıvırcık saç Düz saç
Dil yuvarlama Dil yuvarlamama
Kahverengi göz Mavi - yeşil göz 
Konu ile ilgili sorular:
1. Genlerin görevi nedir? Genetik özellikler anne ve babadan yavrulara nasıl geçer?
2. Albinoluk; saç, deri, kaş vb. yapılarda kalıtsal olarak pigment oluşmaması durumudur. Albino bireylerin  saçları, kirpikleri v.b beyaz olur. Albino bir anne ile normal görünümlü bir babanın çocukları normal görünümlü oluyor.
    a) Buna göre albinoluk geninin baskınlığı  ve çekinikliği hakkında ne söyleyebiliriz?
    b) Böyle bir ailenin albino çocukları olabilir mi? Neden?
3. Dilini yuvarlayabilen bir erkek ile yuvarlayamayan bir kadın evleniyor. Buna göre;
    a) Anne ve babanıngenotipleri nasıldır?
   b) Çocuklarının dil yuvaryabilme olasığı nedir?
4. Orek hücreli anemi hastası olan bir anne ile bir babanın çocukalrında bu hastalığın görülüp görülmeme olasığı nedir? Bu olayın sebebini açıklayalım.

ohann Gregor Mendel 22 Temmuz 1822 Heinzendorf'da doğdu (bugünkü Hynčice, Vražné, Çek Cumhuriyeti), 6 Ocak 1884 Brünn'de öldü (bugünkü Brno, Çek Cumhuriyeti); genetik biliminin kurucusu, Avusturyalı botanik bilgini ve rahiptir
Küçük yaşlarda bahçe işleriyle uğraşmaya başlayan Mendel, üniversite öğreniminden sonra bir din adamı olarak Moravya'da yaşamını sürdürdü. Bu arada bitkiler üzerinde pek başarıya ulaşamayan bazı incelemelerde bulundu.
1854'te Brünn'e dönerek bir teknik lisede öğretmenlik yapmaya başladı. Daha öncede öğretmenlik sınavlarına girmiş ancak başarılı olamamıştı. 19. yy. ortalarında Darwin'in doğal ayıklanma kuramının yayıldığı sıralarda canlı bir türün özelliklerinin kendisini izleyen döllere nasıl aktarabildiği sorunu yeni bir yoğunlukla ortaya çıkmıştı.
Biyoloji bilginleri özellikle bitkibilimciler harcadıkları çabalara karşın bu sorunu aydınlatamıyorlardı. Daha sonraları genetiğin babası olarak kabul edilecek Mendel, aynı sorunla ilgili deneylere 1858’de başladı ve araştırmalarının ancak 8 yıl sonra sonuca ulaştırabildi. Başarısı, incelediği konuya elverişli olan yönteminden kaynaklandı. Mendel bir yandan farkların az ve son derece belirgin olduğu bitki çeşitlerini (dev ya da cüce, düz ya da kırışık bezelyeler) ayırmayı öte yandan aktarılan özelliklere göre sayısal ilişkileri araştırmada istatistiğin henüz yerleşmiş bir bilim dalı olmadığı bir dönemde istatistik yöntemini benimsemeyi bildi.
Bezelyelerle yaptığı deneylerde bitkinin uzun boylu ya da cüce, çiçeklerin ve yaprak koltuklarının renkli ya da renksiz, tohumlarının sarı ya da yeşil, düzgün ya da buruşuk olması gibi karşıt özelliklerden birini kuşaklar boyu taşıyan saf soylar elde etmeyi başardı. Ardından bunları kendi aralarında çaprazladı. Sonuçta gözle görülür ölçüde belirgin olan bu iki seçenekli özelliklerin saf soylar ile melez döllerde temel kalıtım birimleri aracılığıyla ortaya çıktığını ve her özellik için bir çift genin bulunduğunu öne sürdü.
Mendel tüm bunları basit istatistiklerle değerlendirdi. Bu Mendel yasaların temel ilkesi melez döllerin üreme hücrelerinde yarısı anadan yarısı babadan alınmış kalıtım birimlerinin bulunmasıdır.

Hiç yorum yok :

Yorum Gönder