Sponsorlu Bağlantılar



Cumartesi

MEB YAYINLARI 7.SINIF MATEMATİK DERS KİTABI CEVAPLARI 2

Sponsorlu Bağlantılar

Meb yayınları 7.sınıf matematik ders kitabı cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. 



____________________________________________________________
Ekstra Bilgi:
 BASINC VE RUZGARLAR
Butun cisimler gibi, havanında bir ağırlığı vardır. Gazların bu ağırlığı yeryuzunde
basınc olarak hissedilir. Dunya’nın her yerinde hava basıncı aynı değildir. Basınc;
yukselti, sıcaklık, enlem ve dinamik etkenlere bağlı olarak değişir.
Yukselti: Atmosfer icerisinde yer alan farklı ozellikteki gazlar, yercekimi
nedeniyle ağır olanları altta, hafif olanları ise ustte olmak uzere sıralanır. Bu nedenle
atmosferin yoğunluğu ve ağırlığı alt kısımlarda daha fazla, ust kısımlarda daha azdır.
Enlemin etkisi: Kutuplar Dunya’nın merkezine daha yakın iken Ekvator daha
uzaktır. Bu nedenle yercekimi kuvveti Ekvator’dan kutuplara doğru gittikce artar.
Yercekimindeki bu değişikliğe bağlı olarak hava basıncı da enlemlere gore değişiklik
gosterir.
Sıcaklık etkisi: Isınan hava genleşir. Genleşen hava hafişer ve yukselir. Boylece
hava kutlelerinin yoğunluğu ve ağırlığı azaldığı icin alcak basınc alanı oluşur. Soğuyan
hava sıkışarak, ağırlaşır. Ağırlaşan hava yer cekimi etkisiyle aşağıya doğru coker.
Boylece hava kutlelerinin yoğunluğu ve ağırlığı arttığı icin yuksek basınc alanı oluşur.
Ekvator yıl boyunca sıcak olduğu icin surekli olarak termik alcak basınc alanıdır.
Kutuplar ise yıl boyunca soğuk olduğu icin surekli olarak termik yuksek basınc
alanıdır.
Dinamik etkenler : Dunya’nın kendi ekseni cevresinde donuşu sonucunda
ruzgarların yonlerinde sapmalar olur. Sapmalar sonucu hava kutleleri 30˚ enlemlerinde
yoğunlaşarak alcalır ve bir yuksek basınc alanı, 60˚ enlemlerinde ise seyrelerek
yukselir ve bir alcak basınc alanı oluşturur.
Hava basıncı ilk kez 1643 yılında Toricelli Mercury tarafından cıvalı barometre
ile olculmuştur. Standart hava basıncı 45˚ enlemlerinde, deniz seviyesinde ( 0 metre) ve
15 ˚C sıcaklıkta 1 cm2’ye etki eden havanın basıncıdır. Standart hava basıncı 1 cm
capındaki cam tup icerisindeki civanın 760 mm (76 cm) yukselmesidir (1 cm3 cıva 13.6 gr
ağırlığında olduğuna gore 76 cm3 civa x 1.6 = 1033.6 gr’dır). Diğer bir ifade ile
standart hava basıncı 1 cm2’ lik yuzeye 1033,6 gr ağırlık yapmaktadır. Hava basıncı,
daha sonraki yıllarda CGS (santimetre/gram/saniye) olcu sisteminin kuvvet birimi olan
din kullanılarak milibar (mb) olarak olculmeye başlanmıştır. Bu olcuye gore standart
hava basıncı 1013 mb kuvvettir (760 mm cıva sutunu = 1033,6 gr cıva ağırlığına o da
eşittir 1013 mb kuvvete). Ancak bir yerin alcak basınc alanı mı yoksa yuksek basınc
alanımı olduğunu belirlemek icin o yerin ve cevresindeki alanların basınc değerlerine
bakılır. Orneğin bulunduğumuz yerde basınc 850 mb, başka bir alanda 700 mb ise
bulunduğumuz yer yuksek basınc (antisiklon), diğer alan ise alcak basınc (siklon)
merkezidir. Basıncın dunya uzerinde dağılışını gosterebilmek icin eş basınc eğrileri
(izobar) yontemi geliştirilmiştir. Eş basınc en eğrileri ile cizilen haritalara izobar haritaları
adı verilir.
Soğuyarak ağırlaşan hava kutlesi yuksek basıncı, ısınarak yukselen hava kutlesi
alcak basıncı oluşturur. Eğer bu iki basınc alanı birbirine yakın ise, yuksek basınc
alanında ağırlaşan hava, alcak basınc alanında yukselen havanın boşalttığı yere doğru
hızla hareket eder. Bu ruzgardr. Ruzgarın hızı, basınc farkının az veya cok olmasına
bağlıdır.
Ruzgarın oluşumunu ve yonunu etkileyen faktorler vardır. Bunlar; basınc
merkezlerinin yeri, Dunya’nın kendi cevresindeki donuşu ve yerşekillerinin
doğrultusudur. Yuksek basınc merkezi guneyde, alcak basınc merkezi kuzeyde ise
ruzgar guney yonunden kuzeye doğru eser. Dunya’nın kendi cevresinde batıdan doğuya
doğru olan donuşu nedeniyle ruzgarların yonlerinde sapmalar medyana gelir. Bu
sapmayı oluşturan coriolis (koriyolis) gucudur. Coriolis gucu nedeniyle, ruzgarlar Kuzey Yarım Kure’de sağa, Guney Yarım Kure’de sola doğru saparlar. Alcak basınclarda
hava akımı cevreden merkeze, yuksek basınclarda merkezden cevreye doğrudur.
Dağların, boğazların ve vadilerin doğrultuları ruzgarların yonlerini etkiler. Ozellikle
yeryuzune yakın esen ruzgarlar, bu tur yerşekillerinin uzanış doğrultusuna kanalize
olurlar. Ruzgarlar taşıdıkları havanın ozelliklerini gittikleri alanlara gotururler. Eğer
ruzgar sıcak bir alandan kaynaklanıyorsa ulaştıkları yere bu sıcaklığı taşır. Bu nedenle
ruzgarlar estiği yerlerin hava sıcaklığını artırır ya da duşurur.
Bilgi Notu: Ruzgar meydana getiren hava kutlesinin hareket hızına ruzgar hızı denir. Bir
ruzgarın hızı yuksek ve alcak basınc merkezleri arasındaki basınc farkına (basınc gradyanı) ve
basınc merkezlerinin yakınlığına bağlıdır. Basınc farkı ne kadar cok ve mesafe ne kadar yakın
olursa ruzgar hızı artar. Basınc farkı ortadan kalkarsa ruzgar da durur. Ruzgarın hızı anemometre
denilen aletle olculur. Ruzgar hızı saniyede metre (m/sn) ya da saatte kilometre (km/saat)
olarak ifade edilir. Ruzgarın hızını hic bir alet olmaksızın, cisimlere yaptığı etkilere bakarak
saptayabiliriz. Bunun icin Bofor (Beaufort) olceği geliştirilmiştir. Bu olcek 0’dan başlayarak
12. basamağa kadardır. Orneğin, cizelgenin 4. basamağındaki ruzgar denizde kopuklenme
yapar. Karada tozları ve kağıtları havalandırır, kucuk dalları sallar. Bir ruzgarın hangi yonden
ne kadar sureyle ve kac kez estiğini ifade edebilmek icin ruzgarın esme sıklığı (frekansı)
kavramı kullanılır. Ruzgar frekansı gun, ay ve yıl olarak tespit edilir. Elde edilen veriler bir
ruzgar gulu diyagramı ile gosterilir.
Tepkiler:
Sponsorlu Bağlantılar

0 yorum :

Yorum Gönder

Sponsorlu Bağlantılar
banner
Sponsorlu Bağlantılar