Pazar

Meb yayınları 6.sınıf matematik çalışma kitabı sayfa 73, 74, 75, 76, 77 ve 78 cevapları


Meb yayınları 6.sınıf matematik çalışma kitabı sayfa 73, 74, 75, 76, 77 ve 78 cevapları öğrencilerin yaptıkları ödevlerini kontrol etmeleri için verilmiştir. Aksi bir durum ile cevaplardan faydalanmak isteyen öğrencilerin sorumlulukları kendilerine aittir. 

Sayfa 73
Sayfa 74
Sayfa 75
Sayfa 76
Sayfa 77
Sayfa 78
 ____________________________________________________________
 Ekstra Bilgi:
 Karahanlılarda Dil ve Edebiyat
Karahanlılarda devlet dili, konuşma dili ve edebiyat dili Hakaniye  adı verilen Türkçe  idi. Bu Türkçe Uygur, Karluk, Yağma ve Çiğil  lehçelerinin İslam etkisinde kalarak  yoğrulmasıyla  oluşmuştu Karahanlılar  yazıda  ise  Uygu alfabesini kullanmışlardır.  Karahanlılar  dönemi,  ilk  Türk-  İslam  edebî  eserlerinin  meydana getirildiği  bir  dönemdir.  Kaşgarlı  Mahmut,  Balasagunlu   Yusuf  Has  Hacip  ve Yüknekli  Edip Ahmet  Karahanlı döneminde yaşayan ve ürünler ortaya koyan Türk ilim ve edebiyatının ünlü isimleridir.

Kutadgu Bilig; “Mutluluk Veren Bilgi”, “Kutlu  Bilgi”  anlamına gelen ve Yusuf Has Hacip tarafından yazılan bir siyasetname kitabı olup, ilk İslami Türkçe eserdir. Bu eserde, her iki dünyada da tam anlamıyla mutluluğa ermek için takip edilecek yol, Türk devlet anlayışı, kanun ve  siyaset üzerine görüşler ile hükümdarlara çeşitli öğütler bulunmaktadır.  1069–1070  yılları arasında  Hakaniye  lehçesi  ile  yazılan  bu  eser manzum (Nazım ifade şekli ile ölçülü ve uyaklı biçimde yazılmış eser) olarak kaleme alınmıştır.  6500’den fazla beyit  (aynı vezinle yazılmış,  anlamca birbirine bağlı iki mısralık nazım parçası) ihtiva eden Kutadgu Bilig’i Yusuf Has Hacip, Karahanlıların Kaşgar hükümdarı Buğra  Han’a  yazmış ve  ona  bizzat  sunmuştur.  O  da  bundan memnun olmuş ve Yusuf’u, Kaşgar sarayına has  hacip  (yüksek seviyede protokol görevlisi) yapmıştır. Bu eser Karahanlılardaki hükümdarlık anlayışını, saray ve merkez teşkilatı ile  askerî ve taşra teşkilatı hakkında bilgiler vermektedir. Ayrıca Yusuf  Has Hacip eserinde, Türk liderlerine ait özdeyişlere, Türkçe şiir ve  atasözlerine de yer vermiştir. Kutadgu Bilig’in orijinalinden yıllar sonra yazılmış ve bugün ele geçmiş üç nüshası vardır. Bunlar, Uygur alfabesi ile yazılmış Viyana nüshası, diğerleri de Arap alfabesiyle yazılmış Mısır ve Fergana nüshalarıdır.

Kutadgu Bilig bir ön söz ile başlar. Önsözde; Tanrı’ya, peygambere, dört halifeye, zamanın hakanına övgüler, bir takım ahlaki ve felsefi düşünceler, kitabın adı, konusu ve yazılış nedenleri yer alır. Kitabın esas bölümünde ise; adaleti, devleti, aklı ve kanaati temsil eden dört şahıs arasında geçen konuşmalar, yazışmalar ve olaylar anlatılır. Yusuf Has Hacip, bu konuşmalar sırasında felsefi ve  sosyal fikirler ortaya koyar. Kutadgu Bilig’de ahlaki davranışın ve mutluluğun temel şartı olarak bilgili olmak gösterilmiştir.

Divan-ı Lûgati’t  Türk: Kaşgarlı Mahmut, 1072–1077  yılları arasında yazdığı eserini Bağdattaki Abbasi halifesine sunmuştur. XI. yüzyılın en iyi dil bilgini olarak kabul edilen Kaşgarlı Mahmut eserini, Türk dilinin zenginliğini ve güzelliğini göstermek, özellikle de Araplara Türkçeyi öğretmek amacıyla yazmıştır. İlk Türkçe ansiklopedik sözlük ve dil bilgisi olan Divan-ı Lûgatit Türkte, Türk dili ve kültürü hakkında eşsiz bilgiler de bulunmaktadır.  Bunların dışında eserinde Türklerin  tarihinden destan ve efsanelerine, dönemin günlük yaşamından ekonomik yaşamına kadar pek çok alanda bilgiler vermektedir. Ayrıca ilk Türk  dünyası  haritası  da bu kitapta yer almaktadır (Resim 3-4).

Kaşgarlı Mahmut, eserini Arapça yazmasına rağmen, çok sayıda  Türkçe kelimeye, Türk  halk  edebiyatından  ve  halk  dilinden  alınma  şiirlere, Türkçe  deyimlere  ve atasözlerine de yer vermiştir.

Atabetü’l-Hâkayık:  Edip  Ahme Yüknekî   tarafında Hakaniye  lehçesiyle yazılmıştır.  Edip Ahmet,  XII.  yüzyılda  yetişmiş  ünlü  bir  şair ve  bilgindir.  Uygur alfabesiyle yazılmış olan eserin iki nüshası günümüzde Ayasofya Kütüphanesi’ndedir. Edip Ahmet hakkındaki bilgiler yeterli ve net değildir. Doğduğu Yüknek şehrinin de bugünkü  yeri  bilinmemektedir.  Atabetü’l-Hâkayık’ın konusu  tamamıyla  dinî  ve ahlakidir.  Kitabında dindarlığın faziletinden, ilmin saadete götüren yol  olduğundan, cömertlikten, kibir ve ihtirasın kötülüğünden bahseden Edip Ahmet, insanlara yararlı olmayı amaçlamıştır.
Satuk Buğra Han Destanı: Karahanlılardan bugüne kadar gelebilen diğer bir eserde Satuk  Buğra  Han Tezkiresi  (bazı meslek sahibi kimseler için yazılan biyografi)’dir. Eserde  Karahanlı Devleti’nin  ilk  Müslüman  hükümdarı olan  Satuk  Buğra  Han’ın yaşamı, yaptığı savaşları ve İslamiyete geçişi ile ilgili bilgiler anlatılmaktadır. Eser dinî edebiyat ürünlerinden olup, İslami Türk destanlarının ilklerinden biridir. Ayrıca eser, Türk  tarihindeki  destan  ruhunun,  İslami  inanışlarla nasıl   birleştiğini göstermesi bakımından da önemlidir.

Divan-ı Hikmet:  Yesevîlik tarikatının kurucusu olan Hoca Ahmet Yesevî tarafından yazılmış bir  kitaptır. Eser,  ilk  Türk  mutasavvıfı olan  Ahmet Yesevî’nin  tasavvufi şiirlerini içerir. Tasavvuf;  Allah’a  yönelme,   huzura kavuşma ve gönlünü Allah sevgisine bağlama  demektir. Tasavvuşa ilgilenen kişiye de mutasavvıf  denir. XII. yüzyılın başlarında Türkistan’ın Yesi  şehrinde doğmuş ve  büyümüş  olan  Ahmet Yesevî’nin, hayatıyla ilgili fazla bir bilgiye sahip değiliz. Fakat hakkındaki menkıbeler (hikâyeler) ise oldukça çoktur. Sade bir Türkçe ile yazdığı pek çok şiiri vardır. Türk tasavvuf edebiyatının da kurucusu sayılan Ahmet Yesevî,  Buhara’da eğitim görmüş ve çağının en büyük sofisi fieyh Yusuf Hemedanî’nin müridi olmuştur. fieyhinin ölümü sonrasında da onun yerine geçmiş ve Yesevîlik Tarikatı’nı, doğduğu kent olan Yesi’de kurmuştur. Zamanla binlerce müridi olmuştur. Müritlerinin çoğu Türkmen olduğundan, onlara tarikatını anlatmak için Türkçe, ahlaki ve tasavvufi şiirler yazmıştır. Örnek bir hayat yaşayan Ahmet Yesevî’nin 120 yıl yaşadığı söylenir. Bugün Türkistan’ın manevi büyüğü anlamında ona Hazret-i  Türkistan, Pir-i  Türkistan denmektedir. Yesi’deki türbesini Timur yaptırmıştır Hoca Ahmet Yesevî eserinde İslamın esaslarını Türkçe olarak öğretmeye çalışmış ve Türkler arasında İslamiyetin yayılması için hizmet etmiştir. Divan-ı Hikmet, derin ve şairane bir tasavvuf eserinden çok dinî ve ahlaki öğütler, hikâyeler, tarikat usullerine ait öğretici şiirlerin yer aldığı sade bir ahlak kitabıdır.

Hiç yorum yok :

Yorum Gönder